Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) Nedir?

ACT Terapisi Nedir?

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT — Acceptance and Commitment Therapy), bireyin olumsuz düşünce ve duygularla savaşmak yerine onları kabul etmeyi öğrenmesini ve bu sayede değerleriyle uyumlu bir yaşam sürmesini hedefleyen, kanıta dayalı bir psikoterapi yaklaşımıdır.

Dünya genelinde pek çok klinik araştırmayla etkinliği kanıtlanan ACT, Ankara’daki kliniğimizde Doç. Dr. Alparslan Cansız tarafından bireysel psikoterapi süreçlerinde aktif olarak uygulanmaktadır.

ACT Terapisi Hangi Durumlarda Etkilidir?

• Anksiyete ve Kaygı Bozuklukları: Sürekli kaygı, panik atak ve sosyal fobide düşüncelerle sağlıklı ilişki kurmayı destekler.
• Depresyon: Umutsuzluk ve çaresizlik döngüsünü kırmak için değer temelli davranış değişikliği sağlar.
• Kronik Stres ve Tükenmişlik: İş ve özel hayattaki baskıyla başa çıkmada güçlü bir çerçeve sunar.
• Obsesif Kompülsif Bozukluk (OKB): Takıntılı düşüncelerle mücadele yerine kabul stratejilerini öğretir.
• Kronik Ağrı ve Hastalık: Fiziksel acıyla psikolojik ilişkiyi dönüştürerek yaşam kalitesini artırır.
• Bağımlılık: Kumar bağımlılığı başta olmak üzere pek çok bağımlılık tedavisinde destekleyici bir yöntem olarak kullanılır.

ACT Nasıl Çalışır?

ACT, altı temel psikolojik süreç üzerine inşa edilmiştir:

1. Kabul: Olumsuz düşünce ve duyguları değiştirmeye çalışmak yerine oldukları gibi fark etmeyi öğrenmek.

2. Bilişsel Ayrışma: Düşüncelerinizin gerçeğin kendisi değil, yalnızca zihinsel olaylar olduğunu görmeyi öğrenmek.

3. Şimdiki Ana Odaklanma: Geçmiş pişmanlıklar ve gelecek kaygıları yerine yaşanan ana dikkat etmek.

4. Bağlamsal Benlik: Düşüncelerden ve duygulardan bağımsız, gözlemci bir bakış açısı geliştirmek.

5. Değerler: Hayatınızda gerçekten neyin önemli olduğunu netleştirmek.

6. Kararlı Eylem: Belirlenen değerler doğrultusunda somut adımlar atmak.

ACT ile Klasik Bilişsel Terapi Arasındaki Fark Nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), olumsuz düşünceleri tespit edip değiştirmeyi hedefler. ACT ise bu düşüncelerle savaşmak yerine onları kabul etmeyi ve değerler doğrultusunda yaşamaya devam etmeyi öğretir.

ACT’in en temel mesajı şudur: Düşüncelerinizi değiştirmeniz gerekmez, onların sizi yönetmesine izin vermemeniz yeterlidir.

Bu yaklaşım özellikle uzun süreli kaygı, tekrarlayan depresyon ve bağımlılık tedavisinde son derece etkili sonuçlar vermektedir.